คุณยายอาจารย์ผู้เป็นยอดจอมแห่งนักสร้างบารมี

ขอนอบน้อมแด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กราบขออนุญาตพระเถรานุเถระ สวัสดีเพื่อนสหธรรมิกทุกรูป เจริญพรสามเณร และยอดกัลยาณมิตรลูกหลานยายทุก ๆ ท่าน เทโว เสฏฺโถ มนุสฺเสสุ อาภาสุ เสฏฺฐรํสิมา มาคธีเจว ภาสาสุ โพธิสตฺเตสุ จนฺทิมา สุดยอดหมู่มนุษย์คือจอมราชัญ สุดยอดดวงสว่างนั้นคือดวงสุริยา สุดยอดภาษาคือพระบาลี สุดยอดนักสร้างบารมีคือคุณยายมหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ยอดนักสร้างบารมีลูกหลานยายทุกท่าน ทุกชีวิตที่เกิดมาในโลกนี้ การที่ได้เกิดมาเป็นมนุษย์ถือว่าโชคดี แต่ว่าการที่ใครคนใดคนหนึ่งจะดำรงชีวิตให้มีแก่นสารสาระนั้น ไม่ใช่เป็นเรื่องที่ง่ายเลย จำเป็นจะต้องมีครูดี แล้วจะต้องดำรงอยู่ในโอวาทของท่าน แล้วอีกอย่างหนึ่งก็คือจะต้องมีวินัยในตัวเอง คุณยายของเรา ถือว่าเป็นปูชนียาจารย์ ที่พวกเรายอมรับเคารพนับถือท่าน ถือว่าเป็นสุดยอดแห่งนักสร้างบารมี เป็นครูดีของพวกเรา ครูดีนั้นเป็นยังไง ครูดีจะต้องเป็นผู้แนะที่ดี และผู้ที่นำดี ถ้าหากว่าเราจะเอาหลักธรรมในทางพุทธศาสนามาจับ ก็คือสัทธรรม ๓ คุณยายของเรามีคุณธรรมครบทั้ง ๓ คือ ปริยัติสัทธรรม ปฏิบัติสัทธรรม และประการสุดท้าย ปฏิเวธสัทธรรม ถ้าหากว่าจะพูดถึงความรู้ในทางโลกของคุณยาย ท่านอ่านหนังสือไม่ได้ แต่เนื่องจากว่าในสมัยนั้นคุณยายท่านไม่มีโอกาสที่จะได้เรียน แต่ท่านก็ยังให้การสนับสนุนการศึกษาเล่าเรียน โดยเฉพาะบุคคลแรกที่เราจะลืมไม่ได้ก็คือพระเดชพระคุณหลวงพ่อของเรา พระราชภาวนาวิสุทธิ ท่านมีโอกาสไปเรียนธรรมะกับคุณยาย ทุกคนคงจะจำได้ เนื่องจากท่านซาบซึ้งในธรรมะ เห็นคุณค่าในการปฏิบัติธรรมมาก เพราะเห็นว่าวิชาในทางโลกนั้น ไม่ได้เป็นสิ่งที่จะช่วยให้ท่านพ้นจากความทุกข์ ไม่สามารถจะให้ไปถึงพระนิพพาน ถึงที่สุดแห่งธรรมได้เลย ก็เกิดแรงบันดาลใจที่อยากจะบวช จึงไปขออนุญาตคุณยาย แทนที่คุณยายจะอนุญาต ท่านยังกำชับบอกว่าให้ไปเรียนให้จบก่อน โดยได้ให้เหตุผลว่า เราจะต้องเป็นบัณฑิตในทางโลก แล้วก็เป็นนักปราชญ์ในทางธรรม ไม่ใช่ว่าเมื่อบวชมาแล้วจะต้องมาพึ่งพระศาสนาอย่างเดียว เราจะต้องเป็นที่พึ่งให้กับศาสนา ทำประโยชน์แก่พระศาสนา พระเดชพระคุณหลวงพ่อของเรา ท่านก็เชื่อคุณยาย ได้ตั้งใจเรียนทั้งในทางโลก แล้วก็ศึกษาเรียนธรรมะกับคุณยายมาตลอด โดยที่คุณยายท่านได้ให้การสนับสนุนในการศึกษาในทางโลก แล้วก็เรียนธรรมะควบคู่ไปด้วย เพราะฉะนั้นจะเห็นได้ว่าคุณยายของเรา ท่านให้ความสำคัญในการศึกษามากทีเดียว เพราะว่าในทางโลก เขาจะยอมรับกันในเรื่องการศึกษา นอกจากนั้น คุณยายท่านก็ยังสนับสนุนการศึกษาในทางธรรม ก็คือการศึกษาพระบาลี คุณยายของเราเป็นผู้ที่มีส่วนสำคัญอยู่ในเบื้องหลัง พวกเราอาจจะไม่รู้กัน คุณยายให้ความสำคัญกับพระบาลีมาก เพราะว่าพระบาลีเป็นภาษาที่ทรงไว้ซึ่งพระพุทธพจน์ คำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่บันทึกไว้ด้วยภาษาบาลี คุณยายท่านให้ความสำคัญกับการศึกษาภาษาบาลีก็คือ ก่อนที่สามเณรจะสอบบาลี คุณยายจะให้กำลังใจ เมื่อท่านได้รับถวายปานะ ช็อกโกเลต หรือว่าปากกา คุณยายก็จะไปหาสามเณรด้วยตนเอง นอกจากเอาของไปถวายแล้ว คุณยายยังพูดให้กำลังใจแล้วก็ให้พรว่าขอให้สามเณรทุกรูปที่ได้ฉันปานะของยาย ได้ใช้ปากกายายในการสอบ ขอให้สามเณรทุกรูปสอบได้ แล้วก็ขอให้ได้จบเปรียญธรรม ๙ ประโยค ได้เป็นเจ้าคุณ คุณยายเป็นผู้ที่ให้ความสำคัญต่อการศึกษาบาลีมาก จนเป็นเหตุที่ทำให้การสอบบาลีของวัดของเราได้แชมป์มาติดต่อกันมาหลายปี นี่ถือว่าคุณยายของเราท่านอยู่เบื้องหลังความสำเร็จโดยที่พวกเราไม่ทราบกัน นอกจากคุณยายให้ความสำคัญในการสนับสนุนพระปริยัติธรรมในทางธรรมแล้ว ประการที่ ๒ ก็คือเรื่องการปฏิบัติธรรม ถ้าหากว่าเรานึกย้อนถึงประวัติของคุณยาย เหตุที่ดลบันดาลใจให้คุณยายอยากมาเรียนธรรมะก็คือต้องการอยากจะไปขอขมาโทษคุณพ่อ เมื่อคุณยายอายุ ๒๕ ปี ท่านก็ได้ตัดสินใจเด็ดเดี่ยว ลาจากครอบครัว ไปยอมตนเป็นคนใช้ ถ้าหากพูดถึงฐานะของคุณยาย ท่านไม่ได้เดือดร้อนในทางนั้น แต่เนื่องจากว่ามโนปณิธานอันแน่วแน่ จิตใจที่เด็ดเดี่ยวของคุณยายที่จะไปตามหาคุณพ่อ ไปขอขมาโทษ ท่านก็ได้ตัดสินใจออกจากบ้าน สละทรัพย์สมบัติที่มีอยู่ และคุณแม่ให้เงินไปแค่ ๒ สตางค์เท่านั้นเอง แล้วก็เข้ามาในกรุงเทพฯ เพราะทราบข่าวว่ามีการเรียนธรรมะที่จะสามารถไปช่วยพ่อได้ เมื่อท่านได้มีโอกาสไปเป็นคนรับใช้อยู่ที่บ้านคุณนายเลี๊ยบ ช่วงแรก ๆ คุณยายยังคงไม่ได้เรียนธรรมะ เพราะว่าเกรงใจเจ้าของบ้าน ก็พยายามทำงานบ้านไม่ให้ขาดตกบกพร่องได้เลย จนเป็นที่รักของเจ้าของบ้าน แต่ขนาดนั้นก็ยังไม่มีโอกาสได้ศึกษาธรรมะเลย ไม่มีโอกาสที่จะรู้ว่า การปฏิบัติธรรมนั้นเป็นยังไง แต่ท่านก็พยายามทำหน้าที่ให้ดี ให้มีเวลา ได้ไปปรนนิบัติคุณยายทองสุข สำแดงปั้น เวลาของคุณยายก็มีน้อยลง เพราะจะต้องไปเอาใจคุณยายทองสุขอีก จนทำให้คุณยายทองสุขเมตตา แล้วในที่สุดท่านก็ได้มีโอกาสได้เรียนธรรมะกับคุณยายทองสุข การที่คนที่เป็นคนใช้ ของใครคนใดคนหนึ่ง โดยเฉพาะคุณยายของเรา ท่านเป็นผู้ที่มีคุณธรรม จะให้ท่านไปนั่งธรรมะอยู่กับเจ้าของบ้าน เป็นสิ่งที่ท่านทำไม่ได้ เพราะเกรงใจเจ้าของบ้าน ก็เจียดเวลาที่เสร็จจากการงาน มานั่งธรรมะเวลาทำงาน ก็พยายามตรึกธรรมะไป มีความระแวงตลอดเวลากลัวเจ้าของบ้านมาเห็น ถ้าหากจะเทียบกับพวกเรา พวกเราต่างจากคุณยายเยอะมีเวลามาก ไม่มีความกังวลเลย แต่เนื่องจากคุณยายมีความกังวลหลาย ๆ อย่าง จึงทำให้ท่านบรรลุธรรมได้ช้า แต่ก็ไม่เกินความพยายามของคุณยาย เมื่อท่านทำได้ทุกอิริยาบถ จนในที่สุดท่านก็ได้บรรลุธรรมตามมโนปณิธานที่ตั้งไว้ ด้วยความเพียรวิริยะอุตสาหะ แล้วในที่สุดก็ได้อาศัยพระธรรมกายไปช่วยคุณพ่อได้สำเร็จ ตามความตั้งใจ นอกจากนั้นหลังจากที่คุณยายได้ไปช่วยคุณพ่อแล้ว คุณยายก็ยังไปเรียนธรรมะต่อกับหลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ การปฏิบัติธรรมยิ่งเพิ่มจำนวนเวลานั่งมากยิ่งขึ้น จากที่มีเวลานั่งบ้าง ไม่มีเวลานั่งบ้าง มีโอกาสได้ไปทำวิชชา การทำวิชชา พวกเราคงจะรู้ตามที่เราได้อ่านได้ยินได้ฟังจากพระเดชพระคุณหลวงพ่อ เรื่องประวัติของคุณยาย ปกติให้เรานั่ง ๑ ชั่วโมง ๒ ชั่วโมง มันก็เมื่อยแล้ว แต่ว่าการนั่งธรรมะของคุณยาย วันหนึ่ง ๑๒ ชั่วโมง ไม่ใช่เป็นเรื่องที่ง่าย ๆ ถ้าหากว่าไม่รักในการปฏิบัติธรรมเป็นชีวิตจิตใจ เป็นวิญญาณจริง ๆ ก็คงทำไม่ได้ ถ้าหากว่าเป็นเรื่องที่ง่าย ก็คงจะมีคนที่ทำวิชชาเยอะแยะมากมาย นี่แสดงว่าการรักธรรมะของคุณยายจะต้องเป็นชีวิตจิตใจ เป็นวิญญาณจริง ๆ หลังจากที่คุณยายได้ทำวิชชากับหลวงพ่อวัดปากน้ำแล้ว เมื่อหลวงพ่อวัดปากน้ำสิ้น ท่านก็ยังปฏิบัติธรรมไม่เคยขาด แล้วก็รวบรวมหมู่คณะมาสร้างวัดพระธรรมกายของเรา ท่านจะต้องทำงานหยาบก็คือปลูกต้นไม้บ้าง ดูแลโรงทานบ้างอะไรต่าง ๆ แต่ท่านก็บริหารเวลาของท่าน เรื่องการปฏิบัติธรรมของท่านก็ไม่เคยขาด อันนี้ถือว่าเป็นต้นแบบที่ดีของพวกเรา ครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นผู้นำที่ดี ไม่ใช่ท่านจะพูดอย่างเดียว แต่ท่านทำได้ จนเป็นที่ยอมรับของเราทุกคน นอกจากคุณยายจะเป็นต้นแบบในการปฏิบัติธรรม ให้ลูกศิษย์หลานศิษย์ดูแล้ว ท่านยังทำหน้าที่กัลยาณมิตร คือเป็นผู้แนะที่ดี คือเชียร์ให้ลูกศิษย์ หลานศิษย์รักในการปฏิบัติธรรมเหมือนอย่างท่าน พยายามหากุศโลบายต่าง ๆ ให้ลูกศิษย์รักในการปฏิบัติธรรม ว่าการปฏิบัติธรรมดีกับตัวเรายังไง ตัวอย่างก็คือพระเดชพระคุณหลวงพ่อของเรา (พระราชภาวนาวิสุทธิ์) ที่คุณยายท่านพยายามเคี่ยวเข็ญ จนเป็นต้นแบบ เป็นครูบาอาจารย์ให้กับพวกเราทุกวันนี้ มีอยู่ครั้งหนึ่ง ตอนนั้นพระเดชพระคุณหลวงพ่อเราก็ยังไม่ได้บวช ตอนนั้นคุณยายของเราท่านป่วย เนื่องจากว่าดูแลคุณยายทองสุข เพราะว่าตอนนั้นท่านป่วยหนัก ก็ดูแลมาตลอด หลังจากที่คุณยายทองสุขสิ้นไปแล้ว คุณยายของเราก็ล้มป่วย พอล้มป่วย ลูกศิษย์ลูกหาต่าง ๆ ก็แยกย้ายกันไป ก็มีลูกศิษย์อยู่ท่านหนึ่งก็พาไปรักษาตัวอยู่ที่บ้านของท่าน อยู่แถวสุขุมวิท พระเดชพระคุณหลวงพ่อเราก็ตามคุณยายไป ไปเรียนธรรมะ เพราะว่าตอนนั้นคุณยายป่วยอยู่ หลวงพ่อก็ไปนั่งอยู่ที่หน้าเตียง ก็ไปถามธรรมะกับคุณยายต่อ คุณยายก็ไม่ได้นึกถึงความเจ็บความป่วยความไข้อะไรเลย แต่ด้วยหัวใจกัลยาณมิตรที่จะเคี่ยวเข็ญให้ลูกศิษย์ได้รับถ่ายทอดวิชชาได้อย่างท่าน ทั้งคลุมโปง เปิดโปง สอนธรรมะไป เพราะผู้มีจิตใจในการทำหน้าที่กัลยาณมิตรของคุณยายของเราหาไม่ได้อีกแล้ว ในปัจจุบันหายากจริง ๆ ถือว่าท่านได้เลียนแบบ ตามแบบอย่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเรา มีอยู่ครั้งหนึ่งก่อนที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเรา จะดับขันธปรินิพพาน มีปริพาชกอยู่ท่านหนึ่งชื่อว่าสุภัททะ จะขอมาทูลถามปัญหากับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่พระอานนท์ก็ไม่อนุญาต พอพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงทราบ ก็ให้เข้าถามปัญหา จนในที่สุดสุภัททะก็ได้บรรลุธรรม เป็นพระอรหันต์เป็นสาวกองค์สุดท้ายในจำนวน ๘๐ องค์ จะเห็นได้ว่า คุณยายของเราได้เดินตามแบบอย่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทีเดียว ได้พูดถึงปริยัติสัทธรรม ปฏิบัติสัทธรรม ประการสุดท้ายก็คือปฏิเวธสัทธรรม ถ้าพูดถึงเรื่องปฏิเวธ คุณยายได้ทำวิชชากับหลวงปู่วัดปากน้ำ ซึ่งเป็นเรื่องที่ใคร ๆ ทำได้ยากอยู่แล้ว และได้เป็นบุคคลที่พระเดชพระคุณหลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญชม ซึ่งปกติท่านก็ชมคนยากอยู่แล้ว นี่ชมคุณยายของเราว่าเป็นหนึ่งไม่มีสอง แล้วก็ยังเป็นต้นแบบเป็นต้นบุญ คุมบุญให้กับลูกศิษย์หลานศิษย์ในปัจจุบัน อย่างเช่นการบูชาข้าวพระวันอาทิตย์ต้นเดือน คุณยายของเราท่านก็ใช้วิชชาธรรมกายคุมบุญให้ลูกศิษย์หลานศิษย์ นอกจากนั้นท่านก็ยังได้ถ่ายทอดให้ลูกศิษย์ทำได้อย่างท่าน ได้เป็นตัวแทนของท่าน เป็นเหมือนกับช่างปฏิมากรที่ปั้นประติมากรรม คือพระเดชพระคุณหลวงพ่อของเรา มาเป็นตัวแทนให้กับท่าน มานำในการปฏิบัติธรรม ในการบูชาข้าวพระหรือว่าคุมบุญต่างๆ ได้อย่างท่าน ถือว่า คุณยายของเราทำได้ครบบริบูรณ์ทุกอย่าง หาที่ติไม่ได้เลย เรื่องปริยัติ ปฏิบัติ แล้วก็ปฏิเวธ หาที่ติไม่ได้เลย นับว่าพวกเราเป็นผู้ที่โชคดีจริง ๆ เราได้ครูดี แต่ว่าศิษย์ที่จะดีได้นั้น จะต้องอยู่ในโอวาทของครูบาอาจารย์ แล้วก็มีวินัย พระเดชพระคุณหลวงพ่อพระราชภาวนาวิสุทธิ์ หลวงพ่อธัมมะของเรา ท่านเคยได้กล่าวไว้ว่า ความสำเร็จของท่านตั้งแต่อดีตจนกระทั่งถึงปัจจุบัน ไม่ว่าความสำเร็จของหมู่คณะ ในปัจจุบันนี่ถือว่าท่านได้รับความสำเร็จเนื่องจากว่าท่านได้ครูดี อยู่ในโอวาทของคุณยาย แล้วก็มีวินัย อย่างเช่นตอนที่คุณยายเคยสั่งห้ามไม่ให้ท่านไปเที่ยวก่อนเที่ยงคืน ซึ่งตอนนั้นเป็นเหตุการณ์ลอยกระทงที่เกษตรศาสตร์ บอกว่าหลังเที่ยงคืนไปแล้ว จึงให้ไปเที่ยวได้ แต่หลวงพ่อของเราก็อยู่ในโอวาท มีวินัย ก็เลยทำตามที่คุณยายบอก จนท่านได้สรุปบอกว่าสิ่งที่ท่านได้ประสบความสำเร็จในวันนี้ หรือว่าหมู่คณะเจริญรุ่งเรืองทุกวันนี้ก็เพราะว่าท่านได้ครูดี อยู่ในโอวาทครู แล้วก็มีวินัย การที่มีครูดี ควรตั้งอยู่ในโอวาทครู และการมีวินัยนี้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ได้ตรัสไว้ในขุททกนิกาย คันธารชาดก ไว้ว่า [๑๐๔๘] โน เจ อสฺส สกา พุทฺธิ วินโย วา สุสิกฺขิโต วเน อนฺธมหึโสว จเรยฺย พหุโก ชโน ฯ [๑๐๔๙] ยสฺมา จ ปนิเธกจฺเจ อาเจรมฺหิ สุสิกฺขิตา ตสฺมา วินีตวินยา ธีรา จรนฺติ สุสมาหิตาติ ฯ ซึ่งแปลความว่า หากปัญญาของตน หรือว่าวินัยที่ศึกษาดีแล้ว ไม่พึงมี ชนเป็นจำนวนมาก จะพึงเที่ยวไปเหมือนกระบือบอด ที่เที่ยวไปในป่า แต่เพราะสัตว์บางเหล่าในโลกนี้ได้ศึกษาดีแล้วในสำนักอาจารย์ ฉะนั้นสัตว์เหล่านั้น ผู้มีวินัยอันอาจารย์แนะนำดีแล้ว ผู้เป็นนักปราชญ์ย่อมเที่ยวไป นี่ถือว่าเป็นพุทธพจน์ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเราได้ตรัสรับรองว่าคนที่จะประสบความสำเร็จได้นั้น จะต้องมีครูดี แล้วก็มีวินัยตั้งอยู่ในโอวาทของครู อาตมภาพมีเรื่องเกี่ยวกับ คุณยายที่ท่านได้เมตตา ได้แนะนำ ในสมัยที่อาตมภาพเป็นสามเณร เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นเมื่อปี ๒๕๓๓ ปีนั้นทางวัดของเราได้เตรียมงานฉลอง ๒๐ ปีวัดพระธรรมกาย สมัยนั้นแผนกสามเณร ซึ่งตอนนั้นมีหลวงพี่มหาสุรพล ชินกุโล ท่านเป็นหัวหน้าแผนกสามเณร ดูแลสามเณรอยู่ ได้รับบุญเกี่ยวกับการตกแต่งสถานที่ปลูกดอกไม้คือดอกดาวเรือง ตอนนั้นสามเณรก็ขะมักเขม้นรับบุญที่จะได้ร่วมบุญในการฉลองวัด ช่วยกันปลูกดอกดาวเรือง ปกติแล้วคุณยายของเรา ท่านจะมีกิจวัตรประจำวันคือตรวจวัดในตอนเช้าแล้วก็ตอนเย็นมีอยู่วันหนึ่ง อาตมภาพได้รับบุญทำความสะอาดกฏิซักผ้าให้พระอาจารย์ ได้ขี่จักรยานออกมาที่หน้าประตู ๓ ตอนนั้นคุณยายกับยอดอุปัฏฐากคือโยมพี่อารีพันธุ์ กำลังยืนคุยกันอยู่ชี้มือทำอะไรอยู่ อาตมภาพแปลกใจ พอมาถึงหน้าประตู อาตมภาพก็ลงจากรถจักรยาน คุณยายก็เรียกให้เข้าไปหา ในใจก็คิดว่า คุณยายมีอะไรหรือเปล่า ปกติก็รู้กิตติศัพท์คุณยายว่าท่านรู้ใจคน ก็รู้สึกหัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ คุณยายก็บอกว่า สามเณร คุณยายน่ะสร้างวัดมาด้วยความยากลำบากนะ สามเณรอย่าทำวัดยายสกปรก เนื่องจากว่าที่ประตู ๓ พวกสามเณรไปเตรียมสถานที่ ไปปลูกต้นไม้เอาดินมาแล้วก็ยกร่องปลูกดาวเรือง ก็ยังเก็บไม่เรียบร้อย คุณยายก็มาตรวจเจอพอดี ก็ถือว่าเราได้รับบุญพิเศษไป คุณยายก็บอกว่า ถ้าหากว่าเราไม่ช่วยกันรักษาความสะอาด ก็จะทำให้คน เขาไม่มาทำบุญวัดเรา แล้วก็จะทำให้เราไปตัดบุญผู้อื่น แล้วเราก็จะได้บาป ประการสำคัญก็คือจะทำให้วิมานของเราเศร้าหมอง เพราะฉะนั้นคุณยายของเราท่านมีเมตตาจริง ๆ นอกจากท่านรักความสะอาดแล้ว สิ่งที่ ดี ๆ ท่านก็ยังเมตตาสอน แม้ว่าเป็นสามเณรก็ยังสอน ท่านไม่ได้เจาะจงว่าคนนั้นคนนี้ องค์นั้นองค์องค์นี้ไม่เรียบร้อย แต่ท่านดูภาพรวมว่านี่วัดของเราเป็นวัดใหญ่ จะต้องช่วยกันรักษาความสะอาด อาตมภาพรู้ว่า ยังไงคุณยายก็รู้ว่าไม่ใช่อาตมภาพทำ แต่คุณยายรู้ว่าสิ่งเหล่านั้นต้องช่วยกันรักษาดูแลความสะอาด แล้วเราถึงจะดูแล มีความสะอาดอยู่ตลอดเวลา ถือว่าเป็นโชคดีที่คุณยายได้เมตตา ได้ให้โอกาส ปกติแล้วก็ไม่ได้เจอคุณยาย ก็ถือว่าโชคดีที่ได้เจอบัณฑิตอย่างคุณยายที่ท่านได้เมตตาอบรมสั่งสอน เพราะฉะนั้นวันนี้ก่อนที่จะเสร็จพิธีบำเพ็ญกุศล ให้เราหลับตาไปนะ ให้เราหลับตาของเราเบา ๆ สบาย ๆ อย่างที่พระเดชพระคุณหลวงพ่อท่านได้เมตตาสอนเอาไว้ ให้เรานึกถึงบุญกุศลที่เราได้มาบำเพ็ญกองการกุศลในวันนี้ ได้เตรียมตัวมาฟังพระสวดพระอภิธรรม บุญที่เกิดจากการที่เราอาราธนาศีล ๕ บุญที่เกิดจากการฟังธรรม นึกถึงบุญที่เราได้ทำบุญบูชาธรรมคุณยาย ด้วยการสร้างโป้งประวัติศาสตร์ที่ทำมา ให้รวมเป็นดวงบุญไว้ตรงกลางกายของเรา แล้วเราจะได้ถวายบุญนี้บูชาคุณยายของเรา ถึงแม้ว่าบุญที่เราทำ จะมีมากขนาดไหนก็ตาม แต่เราก็ตั้งใจทำด้วยความเคารพรัก ความกตัญญูกตเวทีต่อปูชนียาจารย์ ที่มีพระคุณต่อเรา อย่างจะนับจะประมาณมิได้ ซึ่งเป็นคุณธรรมของบัณฑิต ของนักปราชญ์ทั้งหลาย จากนั้นเราก็นึกอธิษฐาน ด้วยอำนาจบุญกุศลที่เราทำมาดีแล้ว ตั้งแต่ในอดีต ปัจจุบันที่เราได้แสดงถึงความกตัญญูกตเวทีต่อปูชนียาจารย์ของเรา ก็ขอให้เรามีความบริสุทธิ์กาย วาจา ใจ มีทรัพย์สมบัติในการจับจ่ายใช้สร้างบารมีไม่รู้จักหมดจักสิ้น คุณธรรมใด ๆ ก็ตามที่คุณยายท่านมี ท่านได้บรรลุธรรม ก็ขอให้เราได้มีส่วนแห่งบุญอันนั้น ให้ได้ติดตามคุณยาย สั่งสมสร้างบารมีไปตลอดและต่อเนื่องไปทุกภพทุกชาติ ตราบกระทั่งถึงที่สุดแห่งธรรมเลย จากนั้นเรานึกอธิษฐานสิ่งที่เราต้องการปรารถนา เป็นสิ่งที่อำนวยเกื้อกูลต่อการสร้างบารมีที่เราต้องการ *********************************** จบ ***********************************