แข้งเหล็ก

" แข้งเหล็ก " “ยายตื่นตีสี่ทุกวัน เพราะพ่อยาย ขยันมาก ปลุกลูกทุกคน ถ้าใครไม่ตื่นจะถูก พ่อเมี้ยน ตี ๕ ขี่ควายไปไถนากับพี่ชาย เอา ไถแบกขึ้นไหล่ยาย นั่งหลังควาย พี่สาวช่วย แม่ทำกับข้าว หุงข้าวไปส่ง ๘ โมง ที่เหลือเก็บไว้กินเพล ๑๐ โมงเช้าปลดไถ ถ้าทำนา หว่านจะทำเฉพาะเช้าเพล เพลกินข้าวเสร็จ พาควายไปลงคลองบางกล้วยอาบน้ำ ถูขี้ไคล ให้หญ้า เย็นมาไล่ควายเข้าคอก สุมไฟไล่ยุง ให้ควาย กลางคืนพ่อจะนอนบนแคร่เฝ้าควาย อยู่ใต้ถุนบ้าน เย็นแม่หุงข้าวให้ลูกๆ กิน ถ้า ช่วงว่างจากนา ก็จะเปิดคอกออกเอาควาย ไปเลี้ยง ไล่ไปกินหญ้าที่ท้องนา" “ยายทำงานเก่งตั้งแต่อยู่บ้านแล้ว ยาย ออกจากบ้านไปไถนา ตั้งแต่พระอาทิตย์ยัง ไม่ขึ้น เห็นดาวประกายพรึกพ้นยอดไม้ใสแจ๋ว ทำนากันสามคนพี่น้อง ยายตั้งใจทำนาของยายอย่างดีที่สุด ในนาของยายไม่มีหญ้าเลย เก็บเตียนหมด มีแต่ต้นข้าว เวลาได้ข้าว ได้ข้าวมาก ก่อนจะทำนา ยายคุยกันนิดเดียว แล้วต่างคนต่างช่วยกันทำ (เดิมบ้านยายฐานะดี แต่พอพ่อแม่มีลูกหลายคน (๙ คน) ฐานะ ยากจนลงต้องเป็นหนี้นิดหน่อย ยายกับพี่ รวม ๓ คน ช่วยกันทำนาใช้หนี้ได้หมด) ข้างบ้านของยาย เขามีนา ๑๐๐ กว่าไร่ มีลูกไม่กี่คน ไม่ได้เล่นการพนันเลย แต่หาได้ ไม่รู้จักกิน ไม่รู้จักใช้ มีเท่าไรก็ไม่เหลือ" (๓ มี.ค. ๒๕๒๔) “ยายตื่นแต่เช้า กับพี่น้องผู้หญิง สามคนไปทำนา บางทีก็แข่งกับอีกบ้านที่ เขาเป็นผู้ชาย นาเขาอยู่ข้างๆ พวกยายจะไป ถึงก่อน เดินเร็วไปเร็วกว่า เวลาดำนาปลูก ข้าวก็ทำได้เร็วกว่า ทำจนชนะเขาอยู่เรื่อยๆ เขาเลยเรียกยายว่า ‘อีแข้งเหล็ก'” (๗ ก.ค. ๒๕๒๕)